عربی برای شما
مطالبی در مورد عربی هفتم ، هشتم و نهم 
قالب وبلاگ

وزن کلمات

با شرح و توضیح

این پست برای درس دوم عربی سوم راهنمایی سابق نگارش شده که به شیوه ای کامل تر از درس دوم عربی نهم ، وزن کلمه را آموزش می داد


 

نکته 1 : حروف اصلی (= ریشه)


بیشتر کلمات عربی « 3 حرف اصلی » دارند .

به این  3 حرف اصلی   ریشه ‌ی کلمه گفته می شود .

مثلاً :

ریشه ی    عالِم   ،    « علم » است

ریشه ی  مَنصور   ،  « نصر »

ریشه ی  مدرسة  ،   « درس »

ریشه ی   رَحیم   ،   « رحم »

اگر ریشه ی یک کلمه را نمی دانید با کمک کلمات هم خانواده ی آن می توانید ریشه ی کلمه را به دست آورید .

در حقیقت ریشه یا حروف اصلیِ یک کلمه ، « 3 حرف مشترک » است که در کلمات هم خانواده ، « به ترتیب » تکرار می شوند .

به جدول زیر دقت کنید :

کلمات هم خانواده

ریشه

کلمات هم خانواده

ریشه

ناظِر/مَنظور/نَظیر

 ن ظ ر

راجع/رُجوع/مَراجع

 ر ج ع

ناصِر/مَنصور/نَصیر

 ن ص ر

جاهِد/مُجاهِد/اِجتِهاد

 ج ه د

عالِم/مَعلوم/عَلیم

 ع ل م

مُهاجِم/هُجوم/تَهاجُم

 ه ج م

عامِل/مَعمول/یَعمَلُ

 ع م ل

اِنقِلاب/مُنقَلِب/تَقَلُّب

 ق ل ب

حامِد/مَحمود/حَمید

 ح م د

غافِر/غُفران/غَفور

 غ ف ر

سامِع/مَسموع/سَمیع

 س م ع

صادِق/صَدیق/تَصدُقُ

 ص د ق

شاهِد/مَشهود/شَهید

 ش ه د

عابد/معبود/یَعبُدونَ

 ع ب د

راحِم/مَرحوم/رَحیم

 ر ح م

سارِق/مَسروق/اِستِراق

 س ر ق

قاتِل/مَقتول/قَتیل

 ق ت ل

سابق/سِبقَة/ مسابقة

 س ب ق

قابِل/ مَقبول/یَقبَلُ

 ق ب ل

سائِل/مَسؤول/سُؤال

 س ء ل

 

 

نکته 2 : حروف زائد

به حروف غیر از حروف اصلی حروف زائد می گویند .  مثلاً

در کلمه ی  عـالم :

« علم » 3 حرف اصلی یا همان ریشه است و « ا » حرف زائد

در کلمه ی  مَنصور :

« نصر » 3 حرف اصلی یا همان ریشه است و « م - و » حروف زائد

در کلمه ی  مُقاتِل :

« قتل» 3 حرف اصلی یا همان ریشه است و « م - ا » حروف زائد

در کلمه ی  مُنـاظَرَة:

« نظر » 3 حرف اصلی یا همان ریشه است و « م - ا - ة » حروف زائد

 

نکته 3 : وزن کلمه

اگر به جای 3 حرف اصلی ،

به ترتیب   ف ع ل  بگذاریم

و حروف زاید و حرکات ــَــِــُـ  راتغییر ندهیم ،

وزن کلمه به دست می آید :

مثلاً برای به دست آوردن وزن کلمه « ‌صادِق »

به جای « 3 حرف اصلی » یعنی « ص د ق »

به ترتیب ، « ف ع ل » قرار می دهیم

و حرف زائد یعنی « ا »و حرکات ــَــِــُـ

را تغییر نمی دهیم :

ص

ا

دِ

ق

ف

ا

عِ

ل

 فـــــــا عِـــــــل

 پس وزن کلمه «‌صادِق » ، « فاعِل » است

نکته 4 : فاء الفعل ، عین الفعل ، لام الفعل

             اولین حرف اصلی = فاء الفعل

به          دومین حرف اصلی = عین الفعل      می گویند

              سومین حرف اصلی = لام الفعل

 مثلاً در کلمه ی صادق ،

ص

ا

دِ

ق

ف

ا

عِ

ل

 فـــــــا عِـــــــل

به اولین حرف اصلی یعنی « ص » که به جای آن « ف » گذاشته ایم

فاءُ الفعل می گوییم

به دومین حرف اصلی یعنی « د » که به جای آن « ع » گذاشته ایم

عَین الفعل  می گوییم

به سومین حرف اصلی یعنی « ق » که به جای آن « ل » گذاشته ایم

لامُ الفعلمی گوییم

 

نکته 5 : وزن های مهم

مهم ترین وزن هایی که شما در کتاب عربی سوم راهنمایی می خوانید عبارت اند از :

فاعِل   -  مَفعول   -  فَعیل

 

 

نکته 6 : وزن « فاعِل » و « مَفعول »

وزن « فاعل » ، انجام دهنده ی کار را نشان می دهد و

وزن « مفعول » نشان دهنده ی کلمه ای است که کار بر روی آن انجام شده :

3 حرف اصلی

(= ریشه)

وزن « فاعِل »

(= صفت فاعلی فارسی)

وزن « مَفعول »

(= صفت مفعولی فارسی)

قَتَلَ    کشت

قاتِل    کشنده

مَقتول کشته شده

سَرَقَ   دزدید

سارِق  دزد

مَسروق دزدیده شده

سَمِعَشنید

سامِع  شنونده

مَسموع شنیده شده

نَصَرَ  یاری کرد

ناصِر   یاری کننده

مَنصور   یاری شده

عَلِمَ   دانست

عالِم    داننده

مَعلوم  دانسته شده

قَبِلَ  قبول کرد

قابِل  قبول کننده

مَقبول  قبول شده

خَلَقَ  آفرید

خالِق  آفریننده

مَخلوق  آفریده شده

حَمِدَ  ستود

حامِد ستایش کننده

مَحمود   ستایش شده

رَزَقَ  روزی داد

رازِق روزی دهنده

مَرزوق روزی داده شده

حَسَدَ حسودی کرد

حاسِد حسودی کننده

مَحسود مورد حسد قرار گرفته

غَضِبَ خشمگین شد

غاضِب غَضَب کننده

مَغضوب مورد غضب قرار گرفته

رَحِمَ  رحم کرد

راحِم  رحم کننده

مَرحوم مورد رحمت قرار گرفته

غَفَرَ  آمرزید

غافِر  آمرزنده

مَغفور  آمرزیده شده

ضَرَبَ (کتک) زد

ضارِب (کتک) زننده

مَضروب (کتک) خورده

کَتَبَ  نوشت

کاتِب  نویسنده

مَکتوب  نوشته شده

عَبَدَ پرستید

عابِد  پرستنده

مَعبود  پرستیده شده

لَعَنَ لعنت کرد

لاعِن لعنت کننده

مَلعون لعنت شده

شَرِبَ نوشید

شارِب نوشنده

مَشروب  نوشیدنی

اَکَلَ  خورد

آکِل خورنده

مَأکول خورده شده،خوردنی

مَلَاَ  پر کرد

مالِئ پر کننده

مَملوء پر شده

                                              

نکته 7 : وزن «‌ فَعیل »

وزن  فَعیل ریشه سه حرفی را به مفهوم  صفت مطلق (=صفت ساده فارسی) تبدیل می کند :

رَحیم (مهربان) ، عَلیم (دانا) ، سَمیع (شنوا)  ، قَدیر (توانا) ،

عَظیم (بزرگ) ، کَبیر (بزرگ) ، صَغیر (کوچک) ، جَمیل (زیبا)

قَریب (نزدیک) ،  بَعید (دور) ، کَثیر (زیاد،بسیار) ، قَلیل (کم،اندک)

دیگر کلمات بر وزن فَعیل :

مَجید ، کَریم ، ضعیف ، طویل ، نذیر ، سریع ، مَریض ، فقیر ، غنی ، علیّ ، قویّ

 

سؤالات امتحان نهایی مبحث « وزن کلمات »

برای دیدن پاسخ صحیح ، روی کلمات آبی رنگ « 3 بار کلیک » کنید

1)      حروف اصلی « قادِمونَ » : ق د م

                         « انقلاب »  : ق ل ب

                          « غُفران » : غ ف ر

2)     حروف زائد « مَعلومات »  : م و ا ت

                     « یَخرُجونَ » : ی و ن

3)    وزنِ  کلمه‌ی    وُصول : فُعول 

                               غُفران : فُعلان

                                مَخلوق : مَفعول

                               حافِظ : فاعِل

                               مَغضوب : مَفعول

                               مَقبول : مَفعول

[ ۱۳٩۱/۸/۱٧ ] [ ٦:٥٤ ‎ق.ظ ] [ معلم عربی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

یک معلم از خطّه‌ی جنوب ... ملتمس دعای خیر شما عزیزان
صفحات اختصاصی
RSS Feed

هر کس در کودکی یاد نگیرد ، در بزرگسالی پیشرفت نمی کند امام علی علیه السلام

تاریخ روز حدیث موضوعی

.